Geneesmiddelen voor jicht

Diederik van Bentum

‘Als ik last heb van een jichtaanval, kan ik nauwelijks lopen. Heel invaliderend is dat. Het kost me moeite om naar mijn werk te gaan en huishoudelijke klusjes kan ik niet meer doen. Alles komt op mijn vrouw neer in dat soort periodes. Gelukkig heb ik minder aanvallen dan vroeger, omdat ik nu ook onderhoudsmedicatie gebruik.’

Opbouw behandeling

Een cliënt met een aanval van jicht krijgt allereerst het advies om het gewricht te koelen. Daarnaast krijgen cliënten het advies om een NSAID zoals diclofenac of naproxen te nemen, ter pijnstilling maar ook om de ontsteking te remmen. Als er contra-indicaties zijn voor NSAID’s, kan de huisarts prednisolon voorschrijven. De dosering van prednisolon is bijvoorbeeld 30 mg per dag gedurende vijf dagen, eventueel te verlengen tot tien dagen. Derde keus in de behandeling van een acute aanval van jicht is colchicine, een wat ouder middel met een iets ongunstiger bijwerkingenprofiel.

Cliënten die regelmatig aanvallen van jicht hebben, krijgen vaak een urinezuurverlager voorgeschreven als onderhoudsbehandeling. Allopurinol is het meest gebruikte voorbeeld. Andere middelen die gebruikt worden voor de onderhoudsbehandeling, zijn febuxostat en benzbromaron. Gedurende de eerste zes maanden van de onderhoudsbehandeling wordt vaak ook colchicine voorgeschreven, om in deze tijd aanvallen te voorkomen.

Urinezuurverlagers

Allopurinol is de meest voorgeschreven urinezuurverlager. Het wordt vaak voorgeschreven in een dosering van 300 mg per dag. Het verlaagt de urinezuurspiegel, waardoor de kans op terugkeer van de jicht afneemt. Toch zijn nieuwe aanvallen hiermee niet helemaal te voorkomen. De eerste zes tot twaalf maanden van het gebruik is de kans op jichtaanvallen - paradoxaal genoeg - juist iets verhoogd, omdat er uraat uit de voorraden in het lichaam vrijkomt. Daarom wordt vaak ook colchicine voorgeschreven in deze periode.

Febuxostat (Adenuric®) is een tweedekeus-urinezuurverlager. Er is wat minder ervaring mee dan met allopurinol, maar er is bewijs dat febuxostat even effectief is. Het wordt ook goed verdragen door mensen met nierfunctiestoornissen. Er treden bijna nooit ernstige bijwerkingen op.


Benzbromaron is een andere urinezuurverlager waar nog wat minder wetenschappelijk onderzoek naar is gedaan. Het blijkt de urinezuurspiegel even effectief te verlagen als de andere middelen, maar het is nog niet aangetoond dat dit middel ook zorgt voor minder aanvallen. Het lijkt wel een goed effect te hebben op jichttophi, de bultjes door neerslagen van urinezuurkristallen in de huid. Benzbromaron kan een invloed hebben op de leverfunctie, en kan zelfs leverbeschadigingen veroorzaken. Daarom moet de leverfunctie regelmatig worden gecontroleerd. Bij misselijkheid, braken, buikpijn en geelzucht moet de cliënt contact opnemen met een arts.

Colchicine

Colchicine werkt ontstekingsremmend en is daarom een goede behandeling voor aanvallen van jicht. Het wordt bovendien gedurende de eerste zes maanden van de onderhoudsbehandeling voorgeschreven om aanvallen te voorkomen. Colchicine heeft niet zo’n gunstig bijwerkingenprofiel en een smalle therapeutische breedte. Het zorgt vaak voor buikpijn en maag-darmklachten; dan moet de dosering worden verlaagd of het middel gestopt. Bovendien kan het in zeldzame gevallen zorgen voor een beenmergdepressie (bloedarmoede, tekort aan witte bloedcellen en bloedplaatjes), doordat het de deling van cellen remt. Daarom moet regelmatig het bloedbeeld worden gecontroleerd. Als cliënten last hebben van bleekheid en duizeligheid (bloedarmoede) of blauwe plekken en bloedneuzen (tekort aan bloedplaatjes), moet het bloedbeeld snel worden gecontroleerd.