Behandeling van migraineaanvallen

Man met migraine

”Het is voor mijn man, hij heeft een migraine-aanval. De eerste weer sinds een half jaar,” zegt de vrouw die met het volgende recept aan de balie staat:

Behandelplan bij aanvallen van migraine

Het behandelplan bij het bestrijden van aanvallen van migraine ziet er als volgt uit:

Medicamenteuze behandeling

Bij de medicamenteuze behandeling van migraineaanvallen gaat de voorkeur uit naar paracetamol. Tweede keus met een vergelijkbare werkzaamheid maar meer bijwerkingen zijn NSAID's (acetylsalicylzuur, ibuprofen, naproxen) en triptanen (oraal).

Bij misselijkheid en braken kan eventueel voorafgaand of tegelijk met de pijnstiller een anti-emeticum (domperidon of metoclopramide) worden ingenomen. Een anti-emeticum wordt ook wel gegeven als er geen misselijkheid optreedt, omdat het een positieve werking kan hebben op het effect van de pijnstiller.

Bij cliënten die veel last hebben van misselijkheid eventueel in combinatie met braken, kunnen triptanen in alternatieve toedieningsvormen worden gegeven (neusspray, zetpil of injectie), omdat de opname ervan niet via het maagdarmkanaal verloopt. De alternatieve toedieningsvormen kunnen ook toegepast worden als orale triptanen in maximale dosering onvoldoende werken of niet worden verdragen.

Ander middel uit de groep

Zowel binnen de groep NSAID's als bij de triptanen kunnen onvoorspelbare verschillen optreden in het pijnstillend effect. Reageert de cliënt onvoldoende op de pijnstilling met maximale dosering of ervaart de cliënt te veel bijwerkingen, dan kan na 2 tot 3 aanvallen een ander middel uit dezelfde groep worden geprobeerd.

Overige middelen

Ergotamine met coffeïne vernauwt in de hersenen de bloedvaten die bij migraine zijn verwijd. Het middel wordt nog maar beperkt voorgeschreven. Ergotamine wordt vooral gebruikt als de aanval na gebruik van een triptaan snel terugkomt. Het is uitsluitend verkrijgbaar als zetpil.

Aandachtspunten bij de uitgifte

Anti-emeticum

  • Als er kans bestaat op braken, kan beter een rectaal anti-emeticum worden gebruikt.
  • Ook bij afwezigheid van misselijkheid en/of braken wordt wel een anti-emeticum toegevoegd, vanwege een gunstig effect op de werking van de pijnstiller.
  • De pijnstiller moet tegelijkertijd (of net na) het anti-emeticum worden ingenomen.
  • Gebruik domperidon zo kort mogelijk, maximaal een week, in verband met de kans op hartritmestoornissen.
  • Gebruik metoclopramide zo kort mogelijk, niet langer dan 5 dagen in verband met bewegingsstoornissen.

Triptanen

  • Triptanen vernauwen de bloedvaten in de hersenen die bij migraine zijn verwijd. Bovendien remmen ze de afgifte van stoffen die ontstekingen kunnen veroorzaken en zorgen ze ervoor dat een 'pijnbericht' via de zenuwen niet of minder sterk in de hersenen aankomt.
  • Alle triptanen kunnen het beste vlak voor de hoofdpijnfase worden ingenomen. Bij inname tijdens de aura-fase of later in de hoofdpijnfase is de werkzaamheid minder.
  • Bij terugkeer van de hoofdpijn (‘recurrence’) mag een tweede dosis van een triptaan pas na minimaal 2 uur na de eerste worden ingenomen. Bij naratriptan mag een tweede dosis zelfs pas na 4 uur na de eerste worden ingenomen. Elke triptaan heeft een maximaal aantal tabletten dat per 24 uur ingenomen mag worden, let hier op!
  • De belangrijkste bijwerkingen zijn slaperigheid, duizeligheid, zwakte, misselijkheid. Daarnaast een drukkend gevoel op de borst, tintelingen en warmtesensaties.
  • Bij gebruik van meer dan 10 dagen per maand gedurende 3 maanden of langer, kan medicatieovergebruikshoofdpijn optreden.
  • Let op interactie tussen sumatriptan en mogelijk ook zolmitriptan en een SSRI. Dit verhoogt het risico op het serotoninesyndroom. Bij een eerste uitgifte kun je contact opnemen met de voorschrijver om te kijken of een ander triptaan mogelijk is. Is de cliënt goed ingesteld dan is switchen niet nodig. Vertel de cliënt wel te letten op serotonerge bijwerkingen: trillingen, spiertrekkingen, verwardheid, koorts en zweten.


Triptanen in schema

In het schema zie je een overzicht van de verschillende triptanen, de indicaties en de mogelijke toedieningsvormen.