Behandeling van clusterhoofdpijn en aangezichtspijn

“Ik had jaren last van clusterhoofdpijnaanvallen. Zuurstof hielp een beetje als ik op tijd begon. Op een dag sprak ik de man die mijn zuurstofflessen om de zoveel tijd wisselde. Hij zei: ‘Oh clusterhoofdpijn, moet jij je neuroloog vragen voor sumatriptan-injecties.” Met heel veel pijn en moeite heb ik ze gekregen van de neuroloog.

Bij een eerstvolgende aanval pakte ik zo’n spuitje en spoot het in mijn been, en ging liggen. Ik voelde eerst niets maar na ongeveer 2 minuten voelde ik opeens een heel raar warm gevoel achter langs mijn rug omhoog kruipen. Ik kon het letterlijk omhoog voelen komen, achter langs mijn nek, links langs mijn slaap, en opeens poef, weg hoofdpijn. Er was nog een rare tinteling voor een paar minuten, maar de pijn was weg.

Ik ben geen watje, maar ik begon echt te huilen van de opluchting dat er eindelijk iets was dat echt werkte. Ik kan zonder overdrijven zeggen dat deze sumatriptan-injecties mijn leven hebben gered.“

De behandeling van clusterhoofdpijn

Clusterhoofdpijn komt gelukkig niet heel veel voor. Het is echter een zeer ernstige vorm van hoofdpijn die heel heftig kan zijn. Mensen met clusterhoofdpijn staan over het algemeen onder behandeling van een neuroloog.


Medicamenteuze behandeling bij aanvallen van clusterhoofdpijn

De eerste keuze bij de aanvalsbehandeling van clusterhoofdpijn bestaat uit sumatriptan subcutaan en/of zuurstof via een kapje gedurende 15 minuten. Dat kan soms thuis bij de cliënt of op de huisartsenpost worden toegediend.

Orale sumatriptan is niet zinvol, omdat het effect te lang op zich laat wachten, namelijk ongeveer 30 minuten.

Sumatriptan-neusspray is een tweedekeusmiddel, omdat het minder effectief is dan subcutane sumatriptan en zuurstof. Het gaat langzamer dan subcutane toediening, maar sneller dan oraal.


Onderhoudsbehandeling

Verapamil is een effectieve preventieve behandeling van clusterhoofdpijn tijdens de clusterperiode. Bij ongeveer twee derde van de cliënten wordt het aantal aanvallen met ten minste de helft teruggebracht. De hartslag van de cliënt moet nauwkeurig worden gecontroleerd via een ECG, omdat verapamil ook invloed heeft op de prikkelgeleiding van het hart.

De volgende middelen worden een enkele keer ingezet bij clusterhoofdpijn:

  • Lithium: als verapamil niet werkt of niet gebruikt kan worden. Vooral geschikt voor langdurig gebruik door mensen die langere tijd, verschillende maanden of jaren, last hebben van clusterhoofdpijn.
  • Pizotifeen: wordt ingezet als andere middelen onvoldoende effect hebben of niet gebruikt kunnen worden. Het effect is meestal gering.


Aandachtspunten bij de uitgifte van verapamil

  • Gebruik geen grapefruitsap, dit vergroot de kans op bijwerkingen.
  • Meest voorkomende bijwerkingen: verstopping, duizeligheid, tragere hartslag, hoofdpijn, opvliegers, blozen, opgezwollen enkels en onderbenen. Blijven de bijwerkingen, kan de cliënt overleggen met de arts.
  • Het is belangrijk dat je bij verapamil bij clusterhoofdpijn NIET meegeeft dat het chronisch gebruikt moet worden, zoals dat het geval is bij hartritmestoornissen. Bij clusterhoofdpijn gebruik je verapamil alleen tijdens de weken of maanden dat de aanvallen optreden. Als de aanvallen een aantal weken niet meer zijn voorgekomen, kan de medicatie worden afgebouwd. Het moet nooit ineens gestaakt worden!
Jaap Sijtsema,
50 jaar, ervaring met sumatriptan-injecties tegen clusterhoofdpijn

Medicamenteuze behandeling bij aangezichtspijn

Bij aangezichtspijn is het vaak een zoektocht naar de oorzaak en de juiste behandeling. De behandeling bestaat uit het wegnemen van de oorzaak als dat mogelijk is met chirurgie of medicatie. De oorzaak wordt echter meestal niet achterhaald.


Als medicatie wordt meestal het anti-epilepticum carbamazepine voorgeschreven of een ander anti-epilepticum (gabapentine of pregabaline). Dit is een middel dat de overdracht van prikkels naar de zenuw remt. Bij lichte aangezichtspijn helpt het goed. Soms wordt een tricyclisch antidepressivum (TCA) toegevoegd aan de anti-epileptica als de maximaal verdraagbare dosering is bereikt.

Aandachtspunten bij de uitgifte van carbamazepine

  • Een bijwerking is misselijkheid en braken. Neem om dit tegen te gaan carbamazepine in tijdens of na het eten.
  • Raadpleeg bij huiduitslag de arts, dit kan wijzen op overgevoeligheid en kan risico’s met zich meenemen.
  • Er is minder kans op bijwerkingen als de dosering langzaam wordt opgebouwd.
  • Kan de rijvaardigheid beïnvloeden.
  • Pas op met alcohol en drink geen grapefruitsap.
  • Stop niet in een keer met dit medicijn: bouw langzaam af. Overleg eerst met uw arts.
  • Carbamazepine heeft wisselwerkingen met veel andere middelen.