Zorg op maat:

nieuwe ontwikkelingen in de apotheek

Casus

Mevrouw De Ligt van 85 jaar komt bij je aan de balie met een recept nitrofurantoïne vanwege een blaasontsteking. Bij het aanschrijven van de kuur krijg je de melding ‘MFB Nierfunctie nitrofurantoïne’.

Hoe handel je dat af?

Veiliger geneesmiddelengebruik

Medische farmaceutische beslisregels (MFB’s) zijn een belangrijke nieuwe ontwikkeling van de afgelopen jaren. Wat doen MFB’s? MFB’s signaleren bij individuele cliënten suboptimale therapie of risico’s in geneesmiddelengebruik. Dat doen ze door meerdere patiëntkenmerken met elkaar te combineren: leeftijd, geslacht, aandoeningen, contra-indicaties, labwaarden (bijvoorbeeld nierfunctie, natrium en kalium) en de medicatie van diverse voorschrijvers.

Wat merk jij als apothekersassistent van MFB’s?

Wanneer jij een geneesmiddel aanschrijft dat kan leiden tot een van de MFB's, wordt op de achtergrond een stroomschema doorlopen. Jij zult alleen een signaal in je AIS zien als de specifieke combinatie van de verschillende factoren, geneesmiddel(en) en beschikbare patiëntkenmerken daadwerkelijk een MFB vormt, zoals in het geval van mevrouw De Ligt.

Bekijk deze animatie voor meer informatie over MFB’s:

Terug naar mevrouw De Ligt

De MFB Nierfunctie nitrofurantoïne bewaakt dat nitrofurantoïne wordt gegeven aan cliënten met een verminderde nierfunctie. Bij cliënten vanaf 70 jaar en 5 of meer geneesmiddelen geeft de MFB een signaal omdat deze cliënten een verminderde nierfunctie kunnen hebben.

Je moet dus informeren naar de actuele nierfunctie bij de voorschrijver. Is deze >30 ml/min, dan mag je nitrofurantoïne afleveren. Is de GFR <30 ml/min, dan moet je met de voorschrijver overleggen over vervanging van nitrofurantoïne door een ander antibioticum.

Persoonsgerichte zorg

Met MFB’s kun je ook met behulp van de aanvullende gegevens controleren op ontbrekende medicatie. Dit is een grote verbetering ten opzichte van de klassieke medicatiebewaking, die alleen signaleert dat geneesmiddel A niet met geneesmiddel B samengaat. MFB’s maken farmaceutische zorg dus veel persoonsgerichter en geneesmiddelengebruik veiliger.

MFB’s en signaleren ontbrekende medicatie: 3 voorbeelden

  1. Veel diabetespatiënten gebruiken geen statine. De MFB ‘Antilipaemica bij diabetes type 2’ helpt bij het signaleren van deze cliënten. Antilipaemica zijn middelen tegen een hoog cholesterol.
  2. De MFB ‘Maagbescherming bij NSAID-gebruik’ vermindert het risico op maagbloedingen bij 40.000 gebruikers van NSAID’s door het toevoegen van maagbeschermers.
  3. Door de MFB ‘Laxantia bij opioïdgebruik’ ontlopen jaarlijks 30.000 opiaatgebruikers de kans op verstopping door toevoegen van een laxeermiddel.

MFB en signaleren
foutieve inhalatie

Meneer Zwart (24 jaar) heeft sinds zijn jeugd astma. Hij gebruikt inhalatiecorticosteroïden om zijn astma onder controle te houden en heeft bij benauwdheid bij inspanning een kortwerkende luchtwegverwijder, namelijk salbutamol. Af en toe heeft hij een kuur nodig omdat zijn astma opvlamt. Hij komt vandaag bij jou aan de balie en geeft een recept voor een antimycoticum, een middel tegen schimmel in zijn keel. Je voert het in en je krijgt een melding: ‘MFB antimycotica bij inhalatiecorticosteroïden’. Je ziet dat meneer meerdere keren per jaar voor een antimycoticum komt, en je besluit met hem zijn inhalatietechniek eens door te nemen.

Meneer blijkt zijn inhalator niet goed te gebruiken en vergeet in de haast vaak zijn mond te spoelen. Ook slaat hij, als de astma onder controle is, vaak een pufje over. Door zijn gesprek met jou gebruikt meneer Zwart zijn geneesmiddelen beter - ook als hij geen last heeft -, heeft hij minder opvlammingen en heeft hij geen last meer van schimmelinfecties in zijn mond.

Zorg op maat: baxterpatiënten

MFB’s dragen dus bij aan persoonsgerichtere zorg. Wat ook een vorm van zorg op maat is, is het uitzetten van geneesmiddelen in zakjes (Baxterzakjes): per innamemoment (bijvoorbeeld 's morgens om 08.00 uur) worden de geneesmiddelen in 1 zakje verpakt. Dit is vooral een uitkomst voor mensen die veel geneesmiddelen (meer dan 4) op verschillende momenten gebruiken en dat lastig vinden om te onthouden.

Je zult merken dat het aantal mensen dat hun geneesmiddelen in zakjes uitgezet krijgt, de komende jaren alleen maar toeneemt. Dat komt omdat ouderen steeds langer thuis blijven wonen en vaak meer geneesmiddelen nodig hebben.

Samen Beter Thuis

Nog meer zorg op maat: de kluisjeswand

Een andere ontwikkeling die je steeds meer tegenkomt in de apotheek, is de mogelijkheid die apotheken bieden om de medicatie 24 uur per dag af te halen via een kluisjeswand. Klaargemaakte medicatie wordt op naam van de cliënt in een kluisje klaargezet. De cliënt krijgt via sms of smartphone een toegangscode en kan dan wanneer het hem uitkomt, zijn geneesmiddelen ophalen. Zorg op maat!

Waar je wel even op moet letten bij deze service, is dat je vragen over de receptverwerking en het geneesmiddelengebruik telefonisch met de cliënt moet bespreken.

Kluisjeswand