Therapietrouw

Het is inmiddels wel duidelijk dat het belangrijkste bij diabetes is om langdurig hoge bloedsuikerwaarden te voorkomen. Daarom is therapietrouw bij mensen met diabetes ontzettend belangrijk. Wat als het niet lukt om hun suikerwaarden goed te reguleren? Hoe kan jij dan helpen om de zorgvraag duidelijk te krijgen? Door gebruik te maken van LSD:

- Luisteren

- Samenvatten

- Doorvragen

Door deze techniek toe te passen kun je erachter komen waar de cliënt tegenaan loopt: last van bijwerkingen, te veel hypo’s, moeite met op tijd innemen, lastig vinden om leefstijl te veranderen of iets heel anders?

Casus

Mevrouw Zoetwater van 63 jaar heeft diabetes type 2. Ze komt in de apotheek met een recept voor metformine. Wanneer je het recept invoert in de computer, zie je dat ze veel te laat is met haar herhaalrecept. Wanneer je navraagt hoe dit kan, antwoordt ze dat ze toch alleen maar “een beetje suiker” heeft en bij klachten de tabletten inneemt totdat de klachten voorbij zijn.

Hoe zou jij haar kunnen motiveren om toch haar medicatie in te nemen?

Bijwerkingen

Maag-darmklachten

Bij de meeste orale antidiabetica, maar vooral bij metformine, is er sprake van stevige maag-darmklachten, zoals diarree, winderigheid, darmkrampen. Voor veel mensen een reden van therapieontrouw. De klachten treden met name aan het begin van de behandeling op en vooral bij hoge doseringen. Artsen bouwen de dosering daarom meestal langzaam op. Bij ongeveer 5% van de cliënten blijven de klachten, ondanks lagere doseringen, aanhouden.

Gewichtstoename

De middelen tegen diabetes kunnen een toename in het gewicht van enkele kilogrammen geven. Dat is, zeker bij type 2-diabeten, meestal ongewenst. Zij kampen immers vaak al met overgewicht. De achtergrond van de gewichtstoename komt door de invloed die de bloedsuikerverlagende middelen hebben op de glucosestofwisseling. De gewichtstoename is blijvend tijdens gebruik, maar reversibel na stoppen:

  • sulfonylureumderivaten: gewichtstoename van ± 2 kg;
  • insuline: gewichtstoename van ± 0,5 – 3 kg (afhankelijk van schema en dosering);
  • DPP4-remmers: gewichtstoename van ± 0,5 – 1,0 kg;
  • pioglitazon: gewichtstoename van ± 1 – 2 kg;
  • repaglinide: gewichtstoename van ± 1 – 2 kg.

Metformine geeft geen gewichtstoename, en SGLT2-remmers en GLP1-agonisten geven juist gewichtsafname.

Slechtziendheid

Door de hoge glucosespiegels zijn veel mensen bijziend geworden. Als gestart wordt met middelen om de bloedsuiker te verlagen, kunnen problemen met zicht ontstaan. Dit omdat de ogen aan de nieuwe situatie moeten wennen. Een verandering in het zicht (wazig zien) is dus eigenlijk een teken dat het middel werkt. Het duurt enkele weken voor het gezichtsvermogen weer hersteld is. Mensen moeten dus even wachten met het aanmeten van een nieuwe bril of lenzen. Deze bijwerking kan bij alle bloedsuikerverlagende middelen optreden.

Signaleren

Als apothekersassistent heb je ook een signaalfunctie: komt iemand met diabetes bij jou in de apotheek en vertelt hij dat hij last heeft van een wond aan zijn voet die niet geneest, verwijs dan door naar de huisarts. Ook bij andere vermoedens van complicaties door te hoge bloedsuiker kun je het beste adviseren met de diabetesverpleegkundige of huisarts contact op te nemen.