Gevolgen van langdurig te hoge bloedsuiker

Iemand met diabetes is over het algemeen gevoeliger voor infecties of wondjes aan de voeten. Ook is de kans op nierschade en beschadigde zenuwen groter. Hoe dat kan? Langdurig te hoge bloedsuikerspiegels kunnen de vaatwanden beschadigen met als mogelijk gevolg atherosclerose en/of verminderde doorbloeding. Dit heeft vooral gevolgen voor organen waarvan de functie afhangt van de fijnste bloedvaatjes, zoals de ogen, de nieren en het zenuwstelsel. Als er lange tijd te veel suiker in het bloed zit, kunnen daardoor complicaties ontstaan aan hart, bloedvaten, nieren, ogen, zenuwen, voeten en gewrichten.

Minstens de helft van alle diabetespatiënten krijgt vroeg of laat te maken met complicaties. Door het goed behandelen van de diabetes, dus het goed reguleren van de bloedsuiker, kun je deze complicaties voorkomen. Voor jou is dit belangrijk om te weten, zodat je dit bij het verkennen van de zorgvraag met je cliënt kunt bespreken en alerter bent als iemand met dergelijke klachten komt.

Retinopathie

Ongeveer 14% van de diabetespatiënten krijgt vroeg of laat te maken met retinopathie. Retinopathie kan ook al aanwezig zijn op het moment dat diabetes wordt gediagnosticeerd. Bij retinopathie raken de kleine bloedvaatjes in het netvlies beschadigd door te hoge bloedsuikerspiegels. Zonder behandeling kan dit tot slechtziendheid of zelfs blindheid leiden.

Wees je ervan bewust dat diabetes ook oogklachten kan geven die niets met retinopathie te maken hebben. Een voorbeeld hiervan is een wisselende gezichtsscherpte en wazig zien. Dit komt niet door beschadiging van het netvlies, maar door te sterke schommelingen in het suikergehalte in de ooglens. Op het moment dat het suikergehalte weer goed is, wordt het zicht scherper.

Neuropathie (zenuwschade)

Zo’n 50% van de diabetespatiënten kampt op den duur met neuropathie. Als de bloedsuiker regelmatig te hoog is, kunnen de zenuwen in het lichaam beschadigd raken. Daarnaast weten we dat diabetesduur (hoe lang heeft iemand al diabetes?), ontregelde cholesterol en vetten (hyperlipidemie) en obesitas ook geassocieerd zijn met het ontwikkelen van neuropathie.

Een beschadigde zenuw kan dan niet meer goed signalen doorgeven. Een deel van het zenuwstelsel doet ‘automatisch’ zijn werk: het regelt de bloeddruk, de werking van de hersenen, het hartritme en de maag-darmbewegingen. Op al die gebieden kan neuropathie problemen veroorzaken.

Diabetische voet

Voetwonden komen vaak voor bij diabetes, bij ongeveer een op de drie diabeten. Bij ongeveer 15% is een amputatie nodig om verdere complicaties te voorkomen.

Diabetische voetwonden zijn een complex probleem. Enerzijds komt dit door de neuropathie die tot gevoelloosheid leidt: je voelt niet goed dat je een wondje hebt, blijft ermee rondlopen en het gevolg is dat kleine wondjes zo ongemerkt groter worden. Anderzijds genezen die wondjes ook nog eens slechter door vernauwde bloedvaten en een slechtere doorbloeding.

Nefropathie

Ook voor de kleine bloedvaatjes in de nieren die het bloed filteren, zijn hoge bloedsuikerwaarden schadelijk. De nierfunctie zal afnemen met als gevolg dat er te veel afvalstoffen in het bloed achterblijven. Daarom is het belangrijk dat de nierfunctie jaarlijks gecontroleerd wordt. Zorg dat de nierfunctie in de apotheek bekend is, zodat je eventuele andere medicatie kunt aanpassen aan de nierfunctie.

Hebben jullie van alle diabetespatiënten in de apotheek minimaal één recente nierfunctie?

Gebit

Problemen in de mond komen vaker voor bij diabetes. Dit komt omdat het afweersysteem minder goed werkt en ontstekingen sneller ontstaan. Ook in de mond, bijvoorbeeld ontstoken tandvlees of een ontsteking van het kaakbot (parodontitis). Je merkt hier meestal niets van, maar het kan de diabetes ontregelen. Een goede mondverzorging (minimaal twee keer per dag poetsen met fluoridetandpasta, stokeren) en geregelde controles (minimaal twee keer per jaar bezoek aan de tandarts en/of mondhygiënist) zijn daarom belangrijk.

Huid

Een te hoge bloedsuiker vergroot de kans op huidinfecties. Infecties die minder snel genezen door een verminderde afweer en doorbloeding. Mensen met diabetes hebben vaak een droge huid, die gevoeliger is voor infecties. Je kunt dan een goede hydraterende crème of bodylotion adviseren om de huid soepel te houden. Geen crème die snel intrekt, want deze bevat veel water waardoor de huid juist uitdroogt.

Door slechtere doorbloeding, zenuwschade of gevoeligheid voor infecties kan iemand met diabetes ook huidklachten krijgen als rode schilferende plekjes, witte pigmentloze vlekken, verhardingen van de huid of verdikkingen van de huid door het spuiten van insuline. Komt een cliënt met diabetes aan de balie voor een zelfzorgvraag over huidklachten, verwijs dan naar de huisarts.

Hart- en bloedvaten

Als je diabetes hebt, heb je meer kans op hart- en vaatziekten. Met name bij diabetes type 2, maar ook bij diabetes type 1. Dit komt, naast hoge bloedsuikerwaarden, door aderverkalking, een te hoog cholesterol en hoge bloeddruk.

Omdat de gevolgen van hoge bloeddruk en een te hoog cholesterol vaak ernstiger zijn, zijn de streefwaarden voor bloeddruk en cholesterol bij diabetes strenger. Daarom worden eerder medicijnen ingezet om de bloeddruk en cholesterol te verlagen dan bij iemand zonder diabetes. Bij een te hoog cholesterol wordt vaak een medicijn uit de statinegroep voorgeschreven.

Chronische ziektebeelden

Diabetes kan gepaard gaan met verschillende chronische ziektebeelden:

  • depressie (twee keer zo vaak als mensen zonder diabetes);
  • achteruitgang van hersenfunctionaliteit (twee keer hoger risico op ziekte van Alzheimer);
  • seksuele stoornissen (erectiestoornissen bij mannen en vaginale droogheid bij vrouwen);
  • infecties (naast een verhoogd risico op urineweginfecties hebben type-2-diabetespatiënten een 20-45% hoger risico op lagere luchtweginfecties, bacteriële huidinfecties en schimmelinfecties);
  • kanker (verhoogde kans op het krijgen van kanker).